Nằm kề bên bờ biển Đông, một bên giáp TP Cà Mau, mảnh đất Đầm Dơi hiền hòa như dòng nước sông Đầm ngày đêm trĩu nặng phù sa bồi đắp. Tên đất, tên người nơi đây đã đi vào lịch sử, thơ ca. Để lại đằng sau những đau thương, mất mát, Đầm Dơi hôm nay đang vươn mình dựng xây cuộc sống mới.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, mảnh đất Đầm Dơi là căn cứ địa của các cơ quan khu Tây Nam Bộ, Tỉnh ủy Cà Mau... Do sông rạch chằng chịt như lưới nhện và được bao phủ bởi các khu rừng ngập mặn đã biến vùng đất này trở thành vị trí chiến lược quân sự, tạo địa thế, phòng ngự để đánh địch. Không những thế, đây còn là căn cứ địa "lòng dân" vững chắc mà bọn giặc luôn tìm mọi cách đánh phá.

Những dấu ấn tự hào

Thời kháng chiến chống Pháp, sông Mương Điều - Đầm Dơi là tuyến giao thông chính để bọn thực dân chuyên chở vũ khí, lương thực cho các đồn bót, đồng thời khai thác tài nguyên lúa gạo, than củi… Với vũ khí thô sơ, nhưng những chiến sĩ quân dân du kích địa phương đã mưu trí, dũng cảm bày trận thủy lôi chiến đánh chìm tàu địch trên sông Mương Điều.

Hàng trăm con người, hàng ngàn cây đước, hàng chục ngàn cà vung đất, đắp đập ngăn dòng chảy. Suốt mười ngày ròng rã đã tát cạn khúc sông Mương Điều để lấy vũ khí trong tàu Pháp bị đánh chìm. Trận Mương Điều đã thể hiện rõ sức mạnh chiến tranh nhân dân.

Pháp chạy, Mỹ leo thang chiến tranh Việt Nam. Tháng 11/1963, trận Chà Là - Giá Ngựa được xem là mồ chôn máy bay và quân nhảy dù địch. Được sự phối hợp tác chiến của quân chủ lực Tiểu đoàn 306-307, Tiểu đoàn U Minh cùng du kích địa phương, trận đánh đã diễn ra ác liệt và kết thúc nhanh, gọn. Sau 3 giờ, ta đánh chiếm hoàn toàn cứ điểm Chà Là và làm thiệt hại nặng đồn Giá Ngựa.

Bị thua đau, bọn địch tập trung quân chi viện bằng cả trực thăng vận và máy bay phản lực. Trong 3 cuộc càn quét chúng tập trung hàng trăm lượt máy bay ném bom kết hợp với quân đổ bộ đều nằm trong hướng phục kích của ta giăng ra đón đánh. Sau trận này ta đã tiêu diệt hơn 300 tên địch, bắn rơi 19 máy bay các loại. 

Trận đánh biệt kích Mỹ ở đồng Bìm Bịp, lực lượng địch đông, hỏa lực mạnh, có trực thăng vũ trang yểm trợ, nhưng bộ đội ta mưu trí, dũng cảm bám công sự đánh bật nhiều đợt tấn công của biệt kích Mỹ, tiêu diệt 17 lính Mỹ. Riêng đồng chí Nguyễn Văn Lược vừa chỉ huy địa phương quân vừa chiến đấu xuất sắc, dùng CKC diệt 7 tên Mỹ.

Trong hơn 1 năm (1970-1971) đồng chí Lược là đại đội phó địa phương quân, có lúc chỉ 1 tổ vẫn chống càn và công đồn, đánh 10 trận, diệt 45 tên Ngụy, 2 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Ngụy. Sau trận đánh Mỹ ở đồng Bìm Bịp, đồng chí Nguyễn Văn Lược được phong tặng danh hiệu "Dũng sĩ diệt Mỹ" cấp ưu tú.

Trải qua cuộc chiến đấu đầy khó khăn gian khổ, hy sinh, Đảng bộ và quân, dân Đầm Dơi tham gia hàng ngàn trận đánh lớn nhỏ, để đến ngày 30/4/1975 cùng với nhân dân cả nước đón mừng ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước.

Sau 30 năm chiến tranh vệ quốc, Đầm Dơi có hơn 11.000 thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với nước, 7 xã và Công an huyện cùng 6 cá nhân được Chủ tịch nước phong tặng và truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, 67 mẹ được truy tặng và phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Hiện nay 6 mẹ còn sống đều được các ban, ngành huyện nhận phụng dưỡng suốt đời.

Cùng với các chính sách đền ơn đáp nghĩa, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho các gia đình có công với cách mạng, hỗ trợ người nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, Đảng bộ và quân, dân Đầm Dơi ra sức hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục nền kinh tế, đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng.

Kiên cường đi lên

Bộ mặt chợ quê ngày trước chỉ với một dãy hàng quán bên sông nay đã trở thành phố thị nhộn nhịp, trên bến dưới thuyền, người mua, kẻ bán tấp nập. Con đường trải nhựa 19/5 rộng thênh, nối với đường Dương Thị Cẩm Vân, tên người nữ kiện tướng chiến hào, được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tượng chị được xây dựng uy nghi cùng với cụm phù điêu trong khuôn viên nằm kề bên ngã ba sông Đầm, nơi còn lưu dấu nhiều sự kiện lịch sử đấu tranh của dân quân du kích Đầm Dơi.

Với tấm lòng kính yêu vô hạn đối với công lao của Bác Hồ, Đảng bộ và quân, dân Đầm Dơi đã đóng góp 4 tỷ đồng để xây dựng Đền thờ Bác. Đến nay đã xây xong các hạng mục chính, còn lại 12 hạng mục đang tiếp tục huy động sự đóng góp của nhân dân trong và ngoài huyện với số tiền khoảng 5 tỷ đồng để hoàn thiện công trình.

Đây là tấm lòng thành kính, biết ơn vô hạn của những người con Đầm Dơi đối với vị cha già kính yêu của dân tộc, qua đó thể hiện lòng quyết tâm tiếp tục làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức sáng ngời của Bác.

Cùng với công trình Đền thờ Bác, nhà truyền thống, tượng đài nữ kiện tướng chiến hào - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Dương Thị Cẩm Vân, tượng quân dân y Tây Nam Bộ, Nghĩa trang liệt sĩ huyện được đầu tư xây dựng khang trang, hình thành cụm quần thể di tích truyền thống lịch sử văn hóa, cho hôm nay và các thế hệ mai sau noi gương sáng của lớp người đi trước.       

Điểm nổi bật trong sự phát triển của Đầm Dơi là hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội và dân sinh được tập trung đầu tư khá mạnh mẽ. Toàn huyện có 218 km đường giao thông nông thôn bằng bê-tông, 314 cây cầu thuộc chương trình “Nhịp cầu mơ ước” cơ bản hoàn thành đưa vào sử dụng, nối liền các xóm, ấp. Mạng lưới điện, trường học, trạm y tế và hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất từng bước được đầu tư hoàn chỉnh.

Nhờ thế, các mô hình sản xuất đa canh mang lại hiệu quả kinh tế cao xuất hiện ngày càng nhiều. Từ đầu năm 2011 đến nay, nông dân đã đầu tư cải tạo mới gần 600 ha nuôi tôm công nghiệp, nâng diện tích nuôi tôm công nghiệp toàn huyện lên hơn 1.600 ha.

Mảnh đất và con người Đầm Dơi vẫn giữ truyền thống, tinh thần yêu quê hương nồng nàn. Nhiều người dù xa quê vẫn luôn hướng về chung tay giúp đỡ hộ nghèo, xây dựng quê hương như: Trung tướng Tư lệnh Quân khu 9 Trần Phi Hổ, Giám đốc Công ty Xổ số kiến thiết Kiên Giang Võ Văn Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty Xổ số kiến thiết Cà Mau Hồ Thanh Hải.

36 năm qua, Đầm Dơi đã có bước chuyển mình vươn lên về mọi mặt. Song, hiện tại tỷ lệ hộ nghèo của huyện còn cao so mặt bằng chung của tỉnh. Các tuyến đường ô-tô về trung tâm xã, chương trình kiên cố hóa trường lớp còn đang xây dựng dở dang. Hạ tầng kỹ thuật phục vụ nuôi tôm công nghiệp còn hạn chế, giao thông, bến bãi, vận chuyển nông thủy sản, hàng hóa vật tư còn khó khăn cách trở.  

Làm thế nào để phát huy tiềm năng, thế mạnh của vùng đất, đưa đời sống của đại bộ phận nhân dân đi lên ngang bằng với các địa phương khác trong tỉnh vẫn đang là nỗi trăn trở của Đảng bộ và nhân dân Đầm Dơi./.